Artifact
William Forsythe is sterk beïnvloed door de Franse filosofie en met name door de post-structuralisten als Michel Foucault, dwarse denkers - verwant aan de postmodernisten - die geen genoegen nemen met het status quo van de grote verhalen en liever de autoriteiten (de auteur, het kunstwerk, de perceptie...) destabiliseren en deconstrueren. Dat geldt ongetwijfeld voor Artifact, Forsythe's werk uit 1984 - zijn eerste als directeur van het toen nog bestaande Frankfurt Ballet.
Visueel vertaalt dit zich in Artifact als dans die onmiddellijk herkend wordt als ballet maar tegelijk de schok van het nieuwe teweegbrengt omdat Forsythe configuraties van vertrouwde posities wijzigt en conventionele transities tussen danspassen ofwel vermijdt of daarentegen buitengewoon beklemtoont.
In termen van het von Laban model stelt Forsythe het zo: "Het is als ballet, waarin danspassen ook naar uitwendige punten gericht worden (croise, efface ...), behalve dat hier alle punten even belangrijk zijn, dat nonlineaire bewegingen ook mogelijk zijn en dat verschillende lichaamsdelen naar de punten toe kunnen bewegen in verschillende tijdspannes."
Inhoudelijk stelt Forsythe zich - daarbij geïnspireerd door Foucault & Co - de vraag hoe wij betekenis afleiden uit context. Die twijfel aan het statuut van de perceptie geeft hij in Artifact letterlijk een spreekstem in de persoon van een vrouw in historisch kostuum die de verschillende akten aan mekaar praat en die van een man met een soort megafoon. De tekst gaat over stepping inside of outside, over herinnering en vergeten, over zien wat je denkt te zien... In de fragmentatie van het werk - Forsythe deconstrueert het klassieke ballet en bouwt het weer op, maar niet noodzakelijk in dezelfde volgorde, zoals Picasso met zijn modellen deed - reflecteert zich Forsythes epistemologisch standpunt. Hij vraagt ons, het publiek, onze waarneming van wat we op de scène zien in twijfel te trekken. "Hoe werkt het vocabularium van de dans?", is een andere vraag die Forsythe lijkt te stellen. En zodoende verlegt hij de grenzen van de balletgrammatica en ondermijnt hij allerlei theaterconventies.
Zo is de relatie tussen solisten en corps de ballet onvoorspelbaar, het licht verbergt of onthult afwisselend, de choreograaf gebruikt het gehele lichaam van de dansers, het verticale plan negerend dat de zo typische werkruimte is voor het klassieke ballet, kneedt hen in ongekende extensies en verbluffende spier-articulaties, wijzigt de dynamiek waarmee zich koppels vormen en introduceert een soort onevenwicht dat als een vloek is in de kerk van het klassieke ballet.
„Artifact, een cycloon die de toeschouwer uitgeput, ontredderd en volbewondering achterlaat.“ (Le Figaro)
De Singel, Antwerpen
Do 06/05/2010 - 20.00
Vr 07/05/2010 - 20.00 - met inleiding
Za 08/05/2010 - 14.00 - met inleiding
Zo 08/05/2010 - 20.00
Theater info - www.desingel.be
Vlaamse Opera, Gent
Vr 04/06/2010 - 20.00
Za 05/06/2010 - 20.00 - met inleiding
Zo 06/06/2010 - 15.00
Theatre info - www.vlaamseopera.be