Het Zwanenmeer
Van alle klassieke balletcomponisten is de Rus Pjotr Iljitsj Tsjaikowski wellicht de meest succesrijke en zijn opus uit 1877, Het Zwanenmeer, moet zowat het beroemdste werk zijn in de geschiedenis van het klassieke ballet.
Nochtans kende het verhaal over de tragische liefde van Siegfried voor het zwanenmeisje Odette een moeizame start. Tsjaikowski's muziek was qua structuur en gevoelsinhoud zijn tijd ver vooruit en werd door balletmeester Julius Reisinger als ondansbaar bestempeld. De creatie op 4 maart 1877 in het Bolsjoi Theater in Moskou werd door de kritiek neergesabeld. Men verweet hem o.a. "onsamenhangende bewegingen van de benen die uren aan één stuk doorgaan" en een corps de ballet dat "ter plaatse op en neer stampt, hun armen molenwiekend."
Niettegenstaande deze vernietigende commentaren beleefde Het Zwanenmeer eenenveertig opvoeringen,
terwijl achttien in die tijd het hoogste aantal was waar een nieuw balletwerk op kon hopen.
De Belgische balletmeester Joseph Hansen breide er in 1880 en 1882 nog twee producties aan vast in een eigen choreografie. Maar het was wachten tot 27 januari 1895 op de standaardversie van Marius Petipa en Lev Ivanov, gecreëerd in het Maryinsky Theater in Sint-Petersburg. Hierna begon Het Zwanenmeer aan een vooralsnog niet eindigende triomftocht over de hele wereld, met beroemde choreografen en uitvoerders als Nijinsky,
Baryshnikov en Noerejev, en groeide uit tot een soort pièce de résistance waaraan de faam en de status
van het uitvoerende gezelschap wordt afgemeten.
Het is in een choreografie van Marcia Haydée, de gelauwerde muze van John Cranko bij het Stuttgart Ballet en
huidige directeur van het Ballet Municipal de Santiago de Chile, dat het Koninklijk Ballet van Vlaanderen het
komende seizoen Het Zwanenmeer uitvoert, in een creatie voor Antwerpen.
Gevraagd naar haar intenties vertelt Haydée dat zij niet van plan is de grote voorbeelden te kopiëren, zoals de
versie van John Cranko uit 1963, dat zij samen met verschillende partners gedanst heeft zoals Richard Cragun
en Rudolf Noerejev.
Zo zal Haydées Zwanenmeer in twee tijden gedanst worden met slechts één pauze. Niet met de bedoeling
het stuk in te korten, hoewel geen enkele uitvoering de volledige muziekpartituur gebruikt. "
Als we Het Zwanenmeer zo zouden dansen als Tskaikowski het gecomponeerd heeft, zou het stuk uren duren", vertelt Haydée. De tweede akte wordt gedanst zoals Ivanov ze heeft uitgetekend - "er is geen betere" volgens Haydée.
Maar in tegenstelling tot vroegere choreografen legt zij het dramatische zwaartepunt bij de figuur van Von Rothbart.
Von Rothbart is de tovenaar die prinses Odette en haar vriendinnen betoverd heeft, zodat zij overdag als zwanen dienen rond te zwemmen in een meer van tranen, geplengd door Odettes ouders. De jonge prins Siegfried wordt verliefd op haar en belooft haar eeuwige trouw en een huwelijk, de enige manier om de betovering te verbreken.
Op een bal in het kasteel verschijnt even later Von Rothbart in vermomming samen met zijn eigen dochter Odile,
die als twee druppels water op Odette lijkt. Haar verenkleed is zwart in plaats van wit. De prins denkt dat het Odette is en danst met haar. Hij stelt haar voor aan de hofhouding en verklaart dat hij met haar wil trouwen. Op dat moment kijkt hij om, ziet dat de echte Odette inmiddels ook aangekomen is en realiseert zich zijn tragische vergissing.
Maar het is te laat, hij is haar door zijn verklaring niet trouw gebleven en de betovering is niet verbroken.
Haydée wil de rol van Rothbart uitbouwen : "Rothbart heeft voor mij iets van Dracula, een soort vampier die
een dubbel leven leidt: half zwaan, half mens. Hij kan het gewoon niet verdragen alleen te zijn en daarom gebruikt hij zijn kracht.
Hij is het centrum van de macht. Het Zwanenmeer bestaat enkel door en voor hem", zegt de choreografe.
Haydée heeft de wereldbekende specialist van de karakterdans Tom Bosma uitgenodigd om de karakterdansen
in act III te choreograferen.
Het is voor het Ballet van Vlaanderen weer een privilege om met de briljante decor- en kostuumontwerper Pablo Nuñez samen te werken. Net zoals bij Sleeping Beauty zal hij ook deze productie betoveren met zijn spectaculaire scenografie en feeërieke kostuums.
Stadsschouwburg, Antwerpen
za 24/1/2009 (20.00), zo 25/1/2009 (15.00)*, di 27/1/2009 (20.00)*, wo 28/1/2009 (20.00), do 29/1/2009 (20.00),
vr 30/1/2009 (20.00*, za 31/1/2009 (14.00 & 20.00 ), zo 1/2/2009 (15.00)
www.stadsschouwburgantwerpen.be
Vlaamse Opera, Gent
do 23/04/09, vr 24/04/09, za 25/04/09 (14.00 & 20.00), zo 26/04/09 (15.00)
De productie van het Zwanenmeer werd speciaal gesponsord door:
Kostuum Rothbart: Ritmo Interim
Bijdrage kostuum Rothbart: Mw Gerd Wilms
Bijdrage laarzen Prins: Mw Laurence Poleunis
Bijdrage schoenen: Mw Liliane van de Weghe, Mw Mia Buelens
Bijdrage karakterlaarzen: Bart en Machteld De Feyter
Bijdrage kleedje prinses: Mw Michel Poleunis
Naar aanleiding van het Zwanenmeer decoreerden verscheidene enthousiaste Antwerpse winkeliers hun etalages in functie van het thema van het Zwanenmeer:
Aki Saito en Wim Vanlessen bij Frank Van Laer
Del Rey -(chocolatier/patissier)Appelmansstraat 5 - 2000 Antwerpen Burie (chocolatier) - Korte Gasthuisstraat 3 - 2000 Antwerpen
Huis Boon (handschoenwinkeltje)- Lombardenvest 2- 4 2000 Antwerpen
Frank Van Laer (antiquair)- Leopoldstraat 16 Vrouyr (tapijtenwinkel)- Komedieplaats 4 - 8 - 2000 Antwerpen
KBC - onderaan de KBC , Antwerpen
The Short Way-(lingeriewinkel) Mechelsesteenweg 29 -31 - 2018 Antwerpen
Chris Janssens (kledingwinkel)- Volksstraat 2, Antwerpen
Elza -(schoenenwinkel) Nationalestraat 147, Antwerpen
*(voorstellingen met een * worden voorafgegaan door een inleiding - zie rondleidingen)